علي محمد ميرجليلى

159

وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )

آلاف ( هفت هزار ) رقمى نزديك به واقع است چون در اين گونه موارد كه هدف گوينده ، بيان عدد دقيق نيست ، معمولًا با كم كردن يا افزودن ، يك رقم مناسب تقريبى ارائه مىشود ؛ « 1 » مانند آنكه روايت شده كه امام سجاد پس از پدر بزرگوارش چهل سال گريست ، با اينكه مىدانيم امام پس از پدرش بيش از 35 سال زندگى نكرده است . بنابراين لفظ « عشره » يقيناً اشتباه نساخ است . نساخ آن را اضافه كرده‌اند . جالب آن است كه مرحوم محدّث نورى بر فيض مىتازد كه چرا اشاره به نسخه « سبعه عشره الف » ننموده است و اين را نوعى خيانت در نقل مىشمرد « 2 » ، حال آنكه نقل فيض قابل تحسين است . او از نسخه‌هاى مورداعتماد نقل كرده است و اعتنايى به نسخه‌هاى غير صحيح نداشته است . 2 - در مورد ديه انسان ، مشهور بين متأخرين آن است كه جانى مختار است يكى از امور ذيل را به عنوان ديه بپردازد : 1 - صد شتر . 2 - هزار دينار . 3 - 10000 درهم . 4 - 1000 گوسفند . 5 - 200 گاو . 6 - 200 حله ( پيراهن ) . بسيارى از فقها به اين امر فتوى داده‌اند . مستند آنها در مورد امر ششم روايتى است كه از عبدالرحمان بن حجاج در وسائل آمده است : عن عبدالرحمن بن حجاج قال سمعت ابن ابى ليلى يقول : كانَتِ الدِّيّةُ فِى الْجاهِلَيَّةِ مَأَةً مِنَ الأبِلِ فَاقَرَّها رَسول‌ُاللَّهِ صلى الله عليه و آله ثُمَّ انَّهُ فَرَضَ عَلى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَة وَ فَرَضَ عَلى اهْلِ الشَّاةِ الْفَ شاةٍ ثَنيّةٍ « 3 » وَ عَلى اهْلِ الذَّهَبِ الْفَ دينارٍ وَ عَلى اهْلِ الوَرَقِ عَشَرَةَ آلافِ دِرْهَمٍ وَ عَلى اهْلِ الْيَمَنِ الْحُلَلَ مِائَتَىْ حُلَّة . « 4 »

--> ( 1 ) . ر . ك . به : شرح اصول كافى ، ج 11 ، ص 76 ، حاشيه مرحوم شعرانى . ( 2 ) . مصونيت قرآن از تحريف ، ص 225 ، به نقل از فصل الخطاب ، ط سنگى ، ص 236 . ( 3 ) . ثنيه : گوسفندى كه وارد سال سوم شده باشد . ( مجمع البحرين ، مادّه ثنى ، ج 1 ، ص 329 و 330 . ) ( 4 ) . وسائل‌الشيعه ، ج 29 ، ص 193 .